ग्रामपंचायत – हरदोली (राजा)

ग्रामपंचायत ही गाव पातळीवरील स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे जी गावाचा विकास, सुविधा आणि प्रशासन बघते.

भारतामध्ये ग्रामपंचायतीची कल्पना खूप जुनी आहे, पण आधुनिक ग्रामपंचायत व्यवस्था अधिकृतपणे:

हा दिवस भारतात राष्ट्रीय पंचायतराज दिन म्हणूनही साजरा केला जातो.

ही व्यवस्था भारत सरकारने सुरू केली आणि त्या काळचे पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंह राव यांच्या काळात ही घटनादुरुस्ती पास झाली.

पूर्वी गावातील निर्णय वरच्या स्तरावरून घेतले जायचे. त्यामुळे:

म्हणून:

🔑 थोडक्यात: ग्रामपंचायत ही ७३ व्या घटनादुरुस्तीमुळे १९९३ पासून सुरू झालेली गावपातळीवरील लोकशाही संस्था आहे जी गावाचा विकास व सुविधा सांभाळते.

ग्रामपंचायत ही गावकऱ्यांनी निवडलेली असते. त्यात:

सरपंच – ग्रामपंचायतीचा प्रमुख, गावाचा नेता समजला जातो, सर्व कामांवर लक्ष ठेवतो
उपसरपंच – सरपंच नसताना काम पाहतो, सरपंचाला मदत करतो
ग्रामपंचायत सदस्य – गावातील वेगवेगळ्या वॉर्डमधून निवडलेले सदस्य, गावाच्या समस्यांवर चर्चा करून निर्णय घेतात
ग्रामसेवक (सरकारी कर्मचारी) – सरकारी अधिकारी असतो, कागदपत्रे, योजना, निधी यांचे काम पाहतो, ग्रामपंचायतला तांत्रिक मदत करतो

गावातील १८ वर्षांवरील सर्व नागरिक = ग्रामसभा. मोठे निर्णय ग्रामसभेत घेतले जातात.

🔑 थोडक्यात: सरपंच, उपसरपंच, सदस्य आणि ग्रामसेवक मिळून ग्रामपंचायत चालवतात आणि ते पंचायत समिती, जिल्हा परिषद व गावकऱ्यांसोबत मिळून गावाचा विकास करतात.

👉 थोडक्यात: ग्रामपंचायत गाव स्वच्छ, सुरक्षित आणि विकसित ठेवण्यासाठी काम करते.