हरदोली-राजा गावाची माहिती
विदर्भातील कृषिप्रधान, सांस्कृतिक वारसा जपणारे आणि प्रगतिशील गाव
हरदोली-राजा हे महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील कुही तालुक्यातील एक सुंदर व कृषिप्रधान गाव आहे. हे गाव कुही तालुका मुख्यालयापासून सुमारे 20 कि.मी. तर नागपूर जिल्हा मुख्यालयापासून सुमारे 60 कि.मी. अंतरावर आहे. हरदोली-राजा गावासाठी ग्रामपंचायत कार्यरत असून स्थानिक विकास व प्रशासनाची जबाबदारी ग्रामपंचायतीमार्फत पार पाडली जाते.
हरदोली-राजा हे गाव कुही तालुक्यात असून नागपूरपासून सुमारे 60 किलोमीटर अंतरावर आहे. गावाचा कुही, उमरेड आणि नागपूर या भागांशी रस्तेमार्गे चांगला संपर्क आहे. विदर्भ प्रदेशातील हे गाव शेतीसाठी ओळखले जाते.
हरदोली-राजा गावाचा पिन कोड 441202 आहे. गावाचा जनगणना कोड 536481 असून ग्रामपंचायतमार्फत गावाचे प्रशासन चालवले जाते. सरपंच हे गावाचे लोकनियुक्त प्रमुख आहेत.
हरदोली-राजा गावाच्या परिसरात बोरी, पाचखेडी, करहांडला, रेंगातूर, पारसोडी (राजा), डोंगरमौंदा, वीरखंडी, तारणा, सलई आणि उदेश्वर ही गावे आहेत. या गावांशी दैनंदिन संपर्क व सामाजिक संबंध आहेत.
नागपूर हे हरदोली-राजा गावाजवळील प्रमुख शहर असून ते सुमारे 60 किलोमीटर अंतरावर आहे. गावातून नागपूर, कुही व उमरेड येथे रस्तेमार्गे सहज प्रवास करता येतो.
हरदोली-राजा गावाचे एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळ 704.21 हेक्टर आहे. गावाचा परिसर कृषिप्रधान असून शेती हा येथील प्रमुख व्यवसाय आहे. नैसर्गिक वातावरण आणि सुपीक जमीन ही गावाची वैशिष्ट्ये आहेत.
हरदोली-राजा गाव पंचायती राज व्यवस्थेखाली येते. गाव उमरेड विधानसभा मतदारसंघ आणि रामटेक लोकसभा मतदारसंघात समाविष्ट आहे. ग्रामपंचायत स्थानिक विकासासाठी विविध योजना राबविते.
जनगणना 2011 नुसार हरदोली-राजा गावाची एकूण लोकसंख्या 757 आहे. यामध्ये 388 पुरुष आणि 369 महिलांचा समावेश असून गावात एकूण 191 कुटुंबे वास्तव्यास आहेत. गावाचा लिंग गुणोत्तर 951 महिला प्रति 1000 पुरुष आहे.
हरदोली-राजा गावात 0 ते 6 वर्षे वयोगटातील 82 बालके आहेत. त्यामध्ये 44 मुलगे आणि 38 मुलींचा समावेश आहे. बालकांसाठी अंगणवाडी व प्राथमिक शिक्षणाच्या सुविधा उपलब्ध आहेत.
गावातील एकूण 522 नागरिक साक्षर असून 235 नागरिक निरक्षर आहेत. साक्षरांमध्ये 285 पुरुष आणि 237 महिलांचा समावेश आहे. शिक्षणाबाबत गावात सकारात्मक वातावरण निर्माण होत आहे.
प्राथमिक शिक्षणाच्या सुविधा जवळील परिसरात उपलब्ध आहेत. माध्यमिक व उच्च शिक्षणासाठी विद्यार्थी कुही, उमरेड आणि नागपूर येथे जातात. गावातील विद्यार्थी शिक्षणासाठी नियमित प्रवास करतात.
गावामध्ये आरोग्य उपकेंद्र, प्राथमिक आरोग्य केंद्र व सामुदायिक आरोग्य केंद्र उपलब्ध नाही. या सुविधा गावापासून सुमारे 1 ते 2 कि.मी. अंतरावर उपलब्ध आहेत. विशेष उपचारांसाठी नागरिक नागपूर येथील रुग्णालयांचा लाभ घेतात.
गाव सार्वजनिक सर्व हवामानातील रस्त्याने जोडलेले आहे. मुख्य वाहतूक शेअर्ड ऑटो रिक्षामार्फत उपलब्ध आहे. रेल्वे स्थानक गावात उपलब्ध नाही.
हरदोली-राजा गाव सर्व हवामानात वापरता येणाऱ्या रस्त्याने जोडलेले आहे. नागपूर ते हरदोली-राजा हे अंतर सुमारे 60 कि.मी. असून प्रवासास अंदाजे 1.5 ते 2 तास लागतात.
गावातील नागरिकांचा मुख्य व्यवसाय शेती व शेतीपूरक उद्योग आहे. अनेक नागरिक शेती, पशुपालन, मजुरी व लघु व्यवसायांद्वारे आपला उदरनिर्वाह करतात.
हरदोली-राजा गावाची अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेतीवर आधारित आहे. विविध धान्य पिके, कडधान्ये व हंगामी पिकांची लागवड केली जाते. शेती हा गावातील प्रमुख उत्पन्नाचा स्रोत आहे.
हरदोली-राजा गाव नैसर्गिक सौंदर्य, हिरवाई आणि कृषिप्रधान वातावरणासाठी ओळखले जाते. पावसाळ्यात परिसर अधिक हिरवागार व आकर्षक दिसतो. शांत आणि स्वच्छ वातावरण हे गावाचे वैशिष्ट्य आहे.
गावाजवळ बँक, एटीएम, टपाल कार्यालय आणि आरोग्य सुविधा उपलब्ध आहेत. सार्वजनिक बस सेवा गावात नसली तरी जवळच्या परिसरातून उपलब्ध आहे. ग्रामपंचायतीमार्फत विविध शासकीय योजनांचा लाभ ग्रामस्थांना दिला जातो.

